Bangor University logo

Cynllun Sabothol ar gyfer Hyfforddiant Iaith Gymraeg

Atebion y Llinell Gymorth

Pam mai 'y rhaglen' sy’n gywir yn hytrach na 'y raglen'? Ar ôl dilyn cwrs y Cynllun Sabothol roeddwn i’n meddwl bod enwau benywaidd fel 'rhaglen' yn treiglo’n feddal ar ôl y (the)!

Rydych chi’n iawn!  Fel arfer mae enwau benywaidd (eb yn y geiriadur) yn treiglo’n feddal ar ôl 'y' ond mae 'rh' yn eithriad i'r rheol. Mae 'll' yn eithriad i'r rheol hefyd, er enghraifft 'y llyfrgell' yn hytrach nag 'y lyfrgell'.

Mae yna resymau hanesyddol pam nad oedd y llythrennau hyn yn achosi treiglad lle byddai rhywun yn disgwyl hynny, ond erbyn hyn mae'n rhaid i ni ddysgu'r eithriadau a chofio peidio â threiglo.

Dydy ll nac rh ddim yn treiglo yn yr enghreifftiau hyn chwaith:

  • enw benywaidd ar ôl un e.e. un rhaglen; un llyfrgell
  • enwau ac ansoddeiriau ar ôl “yn” gyda berfau (hynny yw, nid yn = in) e.e. yn rhaglen dda; yn llithren newydd; yn llawen; yn rhydd;
  • ar ôl mor = as e.e. mor llawen â’r gog; mor rhad â baw
  • ar ôl cyn = as e.e. cyn rhated â baw, cyn llawned ag wy

Cofiwch felly:

Dydy ll nac rh ddim yn treiglo ar ôl .............. yn y mor cyn un!

Nôl at y rhestr