Bangor University logo

Cynllun Sabothol ar gyfer Hyfforddiant Iaith Gymraeg

Atebion y Llinell Gymorth

Os ydy 'tywydd' yn enw gwrywaidd (e.e. y tywydd hwn, tywydd garw) pam ein bod ni’n gorfod dweud 'Mae hi’n braf' yn hytrach na 'Mae o’n / e’n braf'?

Rydych chi’n iawn, enw gwrywaidd ydy tywydd, yr un fath ag amser ond “Roedd hi’n braf”,Mae hi’n ddau o’r gloch”, “Faint o’r gloch ydy hi?”sy’n gywir, nid “Roedd o’n / e’n braf”, “Mae o’n / e’n ddau o’r gloch” neu “Faint o’r gloch ydy o / e?”

Pan fyddwn ni’n cyfeirio at gyflwr (condition) cyffredinol, yn hytrach na pherson neu beth penodol, rydym yn defnyddio “hi” i ddweud it yn Saesneg. Yr enw technegol ar hyn ydy “hi gwag”.

Mae’r “hi gwag” yn cael ei llyncu weithiau e.e. Mae hi’n braf heddiw > Mae’n braf heddiw.

Dyma enghreifftiau eraill i chi:
Mae hi’n bwysig eich bod chi’n yfed digon o ddŵr. (Mae’n bwysig eich bod chi’n…...)
Roedd hi’n ddeg o’r gloch pan gychwynnodd y cyfarfod staff.
Bydd hi’n anodd cael lle i barcio yn y coleg yfory.
Fydd hi’n iawn i ni ffonio’r swyddfa ar ôl pump o’r gloch?
Roedd hi’n bell i gerdded o’r ysgol i’r dref.
Dydy hi ddim yn syndod bod y plant wedi dychryn!
Mae hi’n ymddangos bod y cyfarfod ar ben!
Roedd yr athrawon eisiau mynd â’r plant i’r theatr, ond penderfynon nhw y byddai hi’n rhy ddrud i wneud hynny.

Mae’r “hi gwag” i’w chael mewn idiomau hefyd:.
Taw piau hi. (Mae hi’n well peidio â dweud dim)
Roedd y prifathro wedi’i dal hi yn y parti Nadolig! (wedi meddwi)
Roedd yr athrawes yn ei dweud hi wrth y plant. (dweud y drefn)
Felly mae hi!

Mae mwy o help ar hyn yn  Gramadeg y Gymraeg gan Peter Wynn Thomas, Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1996  (tt. 246-7).

Nôl at y rhestr